Món ăn độc đáo - bữa tiệc của các vị thần

Nhà vua ăn điểm tâm 12 món, ăn trưa và ăn chiều có đến 50 món mặn và 16 món ngọt. Trong số ấy phải có một vài món bát trân (tám món quý nhất gồm: Nem công, chả phượng, da tây ngu, tay gấu, gân nai...
 
Không chỉ tuân thủ nghiêm ngặt những điều cấm kỵ để thức ăn có tác dụng trị bệnh, việc chế biến các món ăn cung đình Huế đòi hỏi người đầu bếp phải nêm gia vị nhiều lần để mùi vị vừa miệng, lại giữ được chất tươi nguyên của thực phẩm.
 
Ẩm thực cung đình - cốt lõi văn hoá ẩm thực Huế
Ẩm thực cung đình Huế có khá nhiều luật lệ, nghi thức từ việc cung ứng thực phẩm đến kỹ nghệ chế biến, phục vụ, các kiểu mâm bàn, chén bát. Vua ăn gọi là ngự thiện, đồ ăn của vua gọi là ngự dụng. Những người nấu nướng cho vua ăn hàng ngày gọi là đội Thượng Thiện. Vua Gia Long ăn uống giản dị nhất. Ngược lại, vua Đồng Khánh ăn uống cầu kỳ, mỗi bữa ăn có 50 món khác nhau do 50 người đầu bếp chuyên lo việc bếp núc.
 
Sách Đại Nam Thực Lục Chính biên ghi lại, nhà vua ăn điểm tâm 12 món, ăn trưa và ăn chiều có đến 50 món mặn và 16 món ngọt. Trong số ấy phải có một vài món bát trân (tám món quý nhất gồm: Nem công, chả phượng, da tây ngu, bàn tay gấu, gân nai, môi đười ươi, thịt chân voi và yến sào). Đồ ngự dụng như chén, bát, đĩa, bình trà, chén uống trà, uống rượu là đồ sứ men lam hay sứ ký kiểu. Đũa ăn của vua Đồng Khánh vót từ gỗ của cây kim giao. Gỗ kim giao có khả năng đổi màu báo hiệu khi có chất độc ở trong món ăn. 

 

Ẩm thực cung đình là phần tinh túy, cốt lõi nhất văn hóa ẩm thực Huế nói riêng và ẩm thực Đại Việt xưa nói chung. Văn hóa ẩm thực cung đình Huế không chỉ là nghệ thuật chế biến, trình bày các món ăn mà cao hơn là quan niệm triết lý, tư tưởng thẩm mỹ trong thưởng thức món ăn. Ngoài việc bài trí hài hòa và đẹp mắt, mỗi bữa ăn cho nhà vua phải được cơ cấu một cách khoa học. Món ăn khó tiêu như thịt, chả, cá được ăn ghép với rau sống, chuối chát, vả, dưa chua tạo cảm giác ngon miệng, vừa dễ ăn vừa dễ tiêu. Mùa nắng nóng thì có nhiều món ăn mát, bổ. Mùa lạnh tăng thêm các món ăn nóng và gia vị thích hợp như tiêu, ớt, hồi, gừng, tỏi. 

 

Ban đầu, ẩm thực cung đình Huế bắt nguồn từ ẩm thực dân gian. Người Việt từ đồng bằng sông Hồng, Thanh-Nghệ Tĩnh di cư theo chúa Nguyễn vào khai phá vùng đất Thuận Hóa – Phú Xuân mang theo tập quán ăn uống. Rồi tục lệ tiến cúng món ngon vật lạ cho vua, món quê mùa dân dã lại theo người đẹp, người tài xâm nhập cung vua phủ chúa, được dọn lên bàn yến tiệc, thành quốc túy quốc hồn... 
 
Tôn vinh văn hóa Việt Nam
Ẩm thực cung đình Huế chủ yếu phục vụ cho nhà vua nên yêu cầu vô cùng khắt khe. Tuy nhiên, dù chế biến cầu kỳ, đài các như thế nào đi chăng nữa thì các món ăn cung đình vẫn thể hiện quan niệm của người Huế, không chỉ ăn bằng miệng, mà trước hết phải thích nhìn bằng mắt, mũi ngửi thấy thơm, cảm giác thấy thèm, tai nghe những âm thanh quyến rũ, tức là ăn bằng ngũ quan. Hài hòa về màu sắc, hương vị, hài hòa về âm - dương, nóng - lạnh,  hài hòa trong bố cục chén, đũa, bát, đĩa..., hài hòa như tự nhiên, thiên nhiên, chính là văn hóa Huế. 

Để chế biến được những món ăn ngon, người đầu bếp không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn phải có khả năng sáng tạo khi chế biến, không phải cứ nhất nhất theo công thức có sẵn. Công thức chỉ có tính tương đối, phải tùy theo đặc tính từng loại thực phẩm để nêm gia vị cho phù hợp. Khác với chế biến món ăn dân dã thông thường, khi chế biến món ăn cung đình, người đầu bếp phải nêm gia vị nhiều lần nhằm đảm bảo mùi vị vừa miệng, lại giữ được chất tươi nguyên của thực phẩm.  

Internet

Tìm hiểu ý nghĩa xôi ngũ sắc

Xôi ngũ sắc là món ngon đặc sản của núi rừng Tây Bắc. Bằng các thứ lá cây rừng và gạo nếp nương, người miền núi Tây Bắc đã sáng tạo ra một món ăn vô cùng đẹp mắt và độc đáo. Theo quan niệm của một số đồng bào các dân tộc thiểu số như: Cao Lan, Tày, Nùng, Thái,… ở khu vực miền núi phía Bắc thì mỗi màu sắc thể hiện những ý nghĩa triết lý vũ trụ, nhân sinh trong ‘‘ngũ hành”. 

Những ai đã được tận mắt nhìn thấy vẻ đẹp của mâm xôi ngũ sắc, ngửi thấy mùi thơm ngào ngạt và được nếm miếng xôi dẻo quánh, béo ngậy chắc hẳn sẽ không thể quên được món ăn vừa đẹp mắt lại vừa ngon miệng này. 

Gọi là xôi ngũ sắc vì khác với các loại xôi thông thường, xôi ngũ sắc được tạo nên bởi năm loại xôi với năm màu khác nhau. Đó là màu đỏ, màu vàng, màu xanh, màu tím và màu trắng Cách chế biến xôi ngũ sắc của các dân tộc vùng Tây Bắc cơ bản giống nhau. Tuy nhiên, tùy điều kiện từng vùng, họ có thể pha trộn hoặc dùng các màu khác nhau ngoài những màu cơ bản trên để tạo nên xôi ngũ sắc

Nguyên liệu làm xôi ngũ sắc gồm: Gạo nếp thơm dẻo, hạt đều không lẫn tẻ, trộn với các loại lá cây rừng để nhuộm màu. Màu đỏ dùng quả gấc, lá cơm đỏ. Màu xanh dùng lá gừng, lá cơm xôi xanh, hoặc vỏ bưởi, vỏ măng đắng, đốt lấy tro ngâm với nước có pha chút vôi. Màu vàng dùng củ nghệ già giã lấy nước. Màu tím dùng lá cơm đen, hoặc lá cây sau… Trước khi nhuộm màu xôi, gạo nếp vo sạch đem ngâm trong nước lã từ 6 - 8 giờ để hạt gạo có độ nở vừa phải. Chia gạo ra thành 5 phần, mỗi phần tương ứng với một màu.

Sau khi nhuộm màu, đến công đoạn cuối cùng là đồ xôi. Khâu này đòi hỏi phải thật khéo léo mới có được món xôi như ý. Gạo ngâm màu nào dễ phai nhất được cho vào chõ đầu tiên, kế đến là các màu còn lại, màu trắng trên cùng. Phải đồ mỗi màu một chõ riêng. Có nơi bày thành bông hoa 5 cánh, mỗi cánh một màu, có nơi bày theo hình ruộng bậc thang, mỗi bậc một màu, có nơi dùng khuôn gỗ đóng thành tháp, nhiều tầng…

Xôi ngũ sắc còn là đặc sản mà khi du lịch đến vùng cao Tây Bắc bạn nên thưởng thức

Với màu sắc hấp dẫn, hương vị đặc trưng của gạo nếp nương, thêm những mùi vị rất riêng của các loại lá rừng tạo cho xôi ngũ sắc có những dư vị thật độc đáo và khác lạ. Điều đặc biệt hơn, đây không chỉ đơn thuần là món ăn, mà còn là tinh hoa văn hóa ngàn đời. Mỗi màu sắc trong xôi đều mang ý nghĩa triết lý riêng. Theo quan niệm của người Cao Lan, năm màu tương ứng với “ngũ hành” có sự tương sinh, tương khắc. Màu đỏ tượng trưng cho hỏa, đen là màu của thủy, trắng là màu của kim, vàng là màu của thổ, xanh hay tím tượng trưng cho mộc. Đặc biệt, vào dịp Tết, người Cao Lan còn làm xôi với đề tài chúc tụng, mừng Xuân, cầu mong những điều tốt đẹp nhất đến với gia đình, bản thân như xôi có chữ “Phúc – Lộc – Thọ”...

 

Với người Tày, xôi ngũ sắc là món ăn truyền thống vào các dịp cúng giỗ, cưới hỏi, vào nhà mới và các ngày Tết mồng 5 tháng 5, ngày rằm tháng Bảy hằng năm… Đồng bào Tày quan niệm, nếu xôi nhà ai pha chế màu chuẩn, đẹp thì được xem là người khéo tay, làm ăn phát đạt.  

Với người Thái, mỗi màu xôi, ngoài việc thể hiện “ngũ hành”, còn thể hiện khát vọng yêu thương, tình yêu son sắt, thủy chung, lòng yêu mẹ, kính cha. Xôi màu đỏ tượng trưng cho khát vọng sống, cho những ước mơ. Xôi màu tím tượng trưng cho đất đai trù phú, quý giá. Xôi màu vàng tượng trưng cho sự no ấm và phồn thịnh. Xôi màu xanh tượng trưng màu của núi rừng Tây Bắc, màu của bầu trời xanh bao la. Xôi màu trắng tượng trưng cho tình yêu trong trắng, thủy chung... Cách trình bày 5 màu xôi trên một mâm có hình cánh hoa ban còn thể hiện tình yêu thương, lòng tôn kính đối với cha mẹ, ông bà, tổ tiên.

Sau khi trình bày, cùng với những món ăn khác, mâm xôi ngũ sắc được kính cẩn đặt lên bàn thờ tổ tiên, rồi sau đó mới mang xuống để mọi người thưởng thức. Xôi ngũ sắc thường ăn với chả thịt nướng hoặc ăn không cũng đã ngon rồi!

Internet

Tìm hiểu những thực phẩm đắt nhất thế giới

Những món ngon, đắt nhất luôn được mọi người quan tâm, tuy nhiên để đánh giá mức độ đắt nhất thật khó. Hôm nay góc nhà bếp xin điểm danh một số món ngon được đánh giá là đắt hiện nay.

Thật khó khăn hơn so với dự kiến ban đầu để đưa ra đánh giá về các món ăn xa xỉ trên thế giới. Tuy nhiên, dựa trên mật độ hiện diện của chúng ở các buổi yến tiệc linh đình, ta có thể định ra top 6 món ăn đắt tiền nhất thế giới mà nhân loại phải trả cho chúng.


1. Trứng cá muối Beluga

Trứng cá muối Beluga được xem là thực phẩm đắt tiền nhất thế giới bởi mỗi kg trứng muối có giá đến 5000 đô la Mỹ. Đây là trứng cá của loài cá Tầm Beluga sinh sống chủ yếu ở vùng biển Caspi. Đây là những quả trứng lớn nhất trong họ nhà cá sử dụng là trứng cá muối. Trứng cá Tầm có nhiều màu sắc từ tím đến đen và các màu nhạt khác.
2. Bột nghệ tây

Bột nghệ tây là loại gia vị đắt tiền nhất, mỗi một pound bột nghệ có giá 2000 đô la Mỹ. Những bông hoa nghệ tây được hái bằng tay và phải hàng ngàn bông hoa như thế mới lấy được 1kg bột nghệ nguyên chất. Bột nghệ có vị đắng, sắc vàng tươi hoặc đỏ dùng để nhuộm thực phẩm và làm tăng hương vị cho món ăn.
3. Nấm Truýp trắng

Nấm Truýp trắng là một loại nấm cục nổi tiếng trên thị trường bởi giá thành cao ngất ngưởng. Nấm Truýp có hương vị như mùi óc chó chiên giòn và có vị cay. Người ta thường thái nấm Truýp thành những lát mỏng để trang trí món ăn và ngâm vào dầu ăn thành nước xốt gia vị.
4. Thịt bò Kobe

Loại thịt bò Kobe hoàn hảo nhất từ những con bò Wagyu màu đen, chúng được nuôi thành đàn lớn ở quận Hyogo, Nhật Bản. Do đó thịt bò mềm, béo và có vị như gan ngỗng béo "foie gras" ở Pháp. Tảng thịt Kobe có đường gân như sắc đá hoa cương với giá thịt là 300 đô là Mỹ.
5. Cá nóc "Fugu"

Fugu là cá nóc theo cách nói của người Nhật được chế biến thành món ăn rất cầu kì. Bởi bản thân cá nóc có chứa độc tố gây chết người mà người đầu bếp phải hết sức chú ý. Đầu bếp chế biến cá nóc từ các nhà hàng hạng sang của Nhật đều phải được rèn luyện công phu khi bắt đầu chế biến món ăn "tử thần" này.
6. Gan ngỗng béo "Foie gras"

Đứng thứ hai sau trứng cá hồi muối là món gan ngỗng của người Pháp. Để có được món "Foie Gras", người ta phải chuẩn bị từ khâu chọn giống gia cầm đến khi lấy gan chế biến món ăn. Người ta nuôi vịt, ngỗng ở trang trại theo một chế độ nghiêm ngặt, đặc biệt là giai đoạn cho ăn vỗ béo trong hai tuần vào tháng thứ ba, nhờ đó, gan sẽ sản sinh ra mỡ. Gan ngỗng nổi tiếng nhất được sản xuất ở vùng Périgord, tây nam nước Pháp

Sưu tầm